Pulsatil Tinnitus

Pulsatil tinnitus, kulakta duyulan ritmik bir ses olarak tarif edilen ve çoğunlukla kalp atışıyla aynı tempoda hissedilen özel bir kulak çınlaması türüdür. Klasik çınlamada genellikle sabit bir uğultu, ıslık ya da cızırtı bulunurken, pulsatil tinnitusta ses ritmik biçimde gelir ve kişide adeta kulağının içinde nabız atıyormuş hissi uyandırır. Bu durum bazı kişilerde gün içinde fark edilirken, bazılarında özellikle gece sessiz bir ortamda belirginleşir ve uyku düzenini olumsuz etkileyebilir.

Pulsatil tinnitus, kulak burun boğaz hekimliğinde ayrı bir başlık altında ele alınmayı gerektiren önemli bir bulgudur. Çünkü altta yatan neden çoğu zaman damarsal bir kaynak ya da kulak çevresindeki yapısal bir değişiklik olabilmektedir. Bu nedenle ritmik bir kulak sesi fark eden bireylerin durumu ihmal etmemesi, gerekli görüntüleme ve muayenelerle nedenin aydınlatılması büyük önem taşır. Çoğu kişide neden saptandıktan sonra şikayetler belirgin biçimde kontrol altına alınabilmektedir.

Kimlerde Görülür?

Pulsatil tinnitus her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, özellikle orta yaş ve üzeri bireylerde daha sık karşılaşılan bir tablodur. Yüksek tansiyonu olan, kolesterol düzeyleri yüksek seyreden ya da damar sertliği bulunan kişilerde sıklığın arttığı bilinmektedir. Damar yapısındaki değişiklikler kan akımının türbülanslı hale gelmesine yol açarak kulağın iç yapısında ritmik bir sesin algılanmasına zemin hazırlayabilir.

Genç yaş grubunda da pulsatil tinnitus görülebilir. Özellikle iyi huylu kafa içi basınç artışı tabloları, gebelik döneminde damarsal değişiklikler ve bazı doğumsal damar yapısı farklılıkları genç bireylerde bu şikayetin sebepleri arasında yer alabilir. Hamilelik sırasında artan kan hacmi ve dolaşım değişiklikleri, geçici de olsa ritmik kulak çınlamasına neden olabilir ve doğum sonrası genellikle gerileme eğilimi gösterir.

Kronik anemi (kansızlık), tiroit bezi fazla çalışması, obezite ve uyku apnesi gibi sistemik sağlık sorunları olan bireylerde de pulsatil tinnitus daha sık karşımıza çıkar. Ayrıca kafa ve boyun bölgesine yönelik geçirilmiş ameliyatlar, travmalar ya da radyoterapi öyküsü olan kişilerde damarsal yapı değişiklikleri nedeniyle bu şikayetin ortaya çıkma olasılığı artmaktadır. Mesleği gereği uzun süre gürültülü ortamda çalışanlarda klasik çınlama ile birlikte bazen pulsatil bileşen de eşlik edebilir.

Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

Pulsatil tinnitusun en belirgin özelliği, duyulan sesin kalp atışıyla eş zamanlı ve ritmik olmasıdır. Kişi çoğu zaman kulağında nabız atışını duyduğunu, sessiz bir ortamda yastığa başını koyduğunda bu sesin çok daha belirgin hale geldiğini ifade eder. Ses bazen tek kulakta, bazen her iki kulakta birden hissedilebilir. Tek taraflı şikayetler özellikle damarsal nedenler açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Eşlik eden belirtiler tabloyu önemli ölçüde şekillendirir. Baş ağrısı, baş dönmesi, dengesizlik, görme bulanıklığı, kulakta dolgunluk hissi ya da işitme azlığı pulsatil tinnitusa eşlik edebilen önemli bulgulardır. Bazı kişilerde bulantı, ışığa karşı hassasiyet ve halsizlik de tabloya katılır. Bu eşlik eden şikayetler altta yatan nedenin yönünü göstermesi bakımından klinik açıdan değerli bilgiler sunar.

Şikayetlerin gün içindeki seyri de tipik bir özellik taşır. Pulsatil tinnitus genellikle bedensel efor sırasında, ani pozisyon değişikliklerinde veya stresli anlarda belirginleşir. Yatış pozisyonu, başın belli bir yöne çevrilmesi ya da boyun bölgesine baskı uygulanması sesin şiddetini etkileyebilir. Bazı hastalarda boynun belirli bir noktasına hafifçe basılması sesi azaltırken, bazılarında ise tam tersine artırabilir.

• Kalp atışıyla aynı tempoda ritmik kulak sesi
• Sessiz ortamlarda ve gece yatarken belirginleşme
• Baş ağrısı, baş dönmesi ya da dengesizlik hissi
• Kulakta dolgunluk, basınç ya da işitme azlığı
• Boyun ve baş pozisyonuyla şiddetin değişmesi

Nedenleri Nelerdir?

Pulsatil tinnitusun altında çoğunlukla damarsal kaynaklı nedenler yatar. Kafa ve boyun bölgesindeki büyük damarlarda darlık, anormal kıvrımlanma ya da damar duvarı değişiklikleri kan akımının türbülanslı hale gelmesine yol açabilir. Karotis arter (boyundaki ana atardamar) darlığı, jugüler ven (boyun toplardamarı) anatomik farklılıkları ve damar duvarındaki plaklar bu grubun başlıca örnekleridir. Yüksek tansiyon ve damar sertliği bu süreci besleyen önemli zeminlerden biridir.

Bir diğer önemli neden grubu kafa içi basınç değişiklikleri ve damarsal malformasyonlardır. İyi huylu kafa içi basınç artışı, özellikle fazla kilolu kadınlarda görülen ve baş ağrısı, görme değişiklikleri ve pulsatil tinnitus üçlüsüyle dikkat çeken bir tablodur. Ayrıca dural arteriyovenöz fistül (atardamar ile toplardamar arasında anormal bağlantı) gibi nadir ama önemli durumlar da ritmik kulak sesinin altında yatabilir. Bu tablolar nörolojik açıdan dikkatli takip gerektirir.

Kulak yapısına ait nedenler de göz ardı edilmemelidir. Orta kulakta glomus tümörü (paraganglioma) adı verilen iyi huylu damarsal yapılı kitleler, kemik yapı incelmeleri, semisirküler kanal dehisansı ve kronik orta kulak iltihapları pulsatil tinnitusa neden olabilir. Bunların yanında tiroit fazla çalışması, ağır kansızlık ve gebelik gibi kan akımını hızlandıran sistemik durumlar da geçici ya da kalıcı ritmik kulak sesine yol açabilmektedir.

• Karotis ve vertebral arter darlıkları, damar sertliği
• İyi huylu kafa içi basınç artışı sendromu
• Dural arteriyovenöz fistül ve damarsal malformasyonlar
• Glomus tümörleri ve orta kulak patolojileri
• Yüksek tansiyon, anemi, tiroit hastalıkları, gebelik

Tanı Nasıl Konulur?

Pulsatil tinnitus tanısında ayrıntılı bir hikaye alımı son derece önemlidir. Sesin ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı ya da azaldığı, tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu, eşlik eden baş ağrısı, görme değişiklikleri, baş dönmesi gibi bulguların varlığı dikkatle sorgulanır. Hastanın tansiyon, kolesterol, tiroit hastalığı, kansızlık, kafa ya da boyun travması gibi öyküleri de tanıyı yönlendiren değerli bilgiler arasında yer alır.

Fizik muayene sırasında kulak burun boğaz hekimi otoskopi ile dış kulak yolu ve kulak zarını değerlendirir. Orta kulakta damarsal kaynaklı bir kitle düşünüldüğünde kulak zarı arkasında kırmızımtırak bir görüntü dikkat çekebilir. Boyun damarlarının dinlenmesi sırasında üfürüm duyulması damarsal bir nedene işaret edebilir. Tansiyon ölçümü, kalp seslerinin değerlendirilmesi ve sinir sistemi muayenesi de süreç içinde gerekli olan adımlardır.

Görüntüleme yöntemleri kesin tanı sağlar. Manyetik rezonans görüntüleme, manyetik rezonans anjiyografi, bilgisayarlı tomografi anjiyografi ve gerektiğinde dijital subtraksiyon anjiyografi damarsal nedenlerin ortaya konulmasında kullanılan ileri yöntemlerdir. Odyometri (işitme testi), timpanometri ve gerekirse göz dibi muayenesi süreci tamamlayan diğer değerlendirmelerdir. Kan tahlilleriyle anemi, tiroit hastalığı ve metabolik faktörler de incelenir.

Komplikasyonlar Nelerdir?

Pulsatil tinnitus tek başına bir hastalık değil, altta yatan bir nedenin bulgusudur. Bu nedenle ihmal edildiğinde asıl sorunun ilerlemesi en önemli komplikasyon olarak karşımıza çıkar. Karotis arter darlığı gibi damarsal nedenlerin geç fark edilmesi, ileri dönemde inme riskini artırabilir. Dural arteriyovenöz fistüller zamanında tanınmadığında nadir de olsa beyin kanaması gibi ciddi tablolara zemin hazırlayabilir.

İyi huylu kafa içi basınç artışı tablosunun gözden kaçırılması, görme alanında kalıcı bozulmalara yol açabilir. Çünkü artmış basınç görme sinirini etkileyerek zamanla görme kaybına neden olabilir. Bu nedenle pulsatil tinnitusla birlikte baş ağrısı, bulanık görme ya da görme alanı değişiklikleri tarif eden hastalarda nörolojik ve göz hastalıkları değerlendirmesi sürecin önemli bir parçasıdır.

Şikayetin kronikleşmesi yaşam kalitesi üzerinde belirgin olumsuz etkiler oluşturabilir. Sürekli kulakta nabız sesi duyulması uyku düzenini bozar, konsantrasyonu zorlaştırır ve zamanla kaygı, huzursuzluk ve depresif belirtilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Tabloya eşlik eden işitme azlığı da iletişim güçlüklerine neden olarak sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle erken değerlendirme yalnızca tıbbi açıdan değil, ruhsal ve sosyal açıdan da değerlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Kulağınızda kalp atışı gibi ritmik bir ses duyuyorsanız ve bu durum birkaç günden uzun süredir devam ediyorsa kulak burun boğaz hekimine başvurmanız önerilir. Özellikle sesin tek kulakta olması, giderek şiddetlenmesi ya da gün içinde belirgin biçimde rahatsızlık vermesi durumunda değerlendirme zamanını ertelememeniz daha sağlıklı olur. Erken yapılan muayene altta yatan nedenin daha kolay aydınlatılmasına olanak tanır.

Bazı belirtiler ise zaman kaybetmeden başvurmanızı gerektirir. Şiddetli baş ağrısı, ani başlayan görme bulanıklığı, çift görme, denge kaybı, kol veya bacaklarda güç kaybı, konuşmada bozulma ya da bilinç değişikliği gibi şikayetler pulsatil tinnitusla birlikte ortaya çıktığında acil değerlendirme gerektirir. Bu tablolar damarsal ya da nörolojik ciddi nedenlerin habercisi olabilir ve hızlı müdahale önemlidir.

Bilinen yüksek tansiyon, damar sertliği, kalp hastalığı, kanama bozukluğu ya da geçirilmiş inme öyküsü varsa pulsatil tinnitus şikayetini hafife almamanız önemlidir. Aynı şekilde gebelik döneminde başlayan ve doğum sonrası geçmeyen şikayetler, hızla artan kilo ile birlikte ortaya çıkan baş ağrısı ve kulakta nabız sesi tarif eden bireylerin de hekim değerlendirmesinden geçmesi yerinde olur. Erken tanı, hem altta yatan nedenin yönetimini hem de yaşam kalitenizin korunmasını destekler.

• Birkaç günden uzun süren ritmik kulak sesi
• Tek taraflı ve giderek şiddetlenen şikayetler
• Baş ağrısı, görme değişikliği, denge kaybı eşlik etmesi
• Yüksek tansiyon, damar hastalığı ya da gebelik öyküsü

Son Değerlendirme

Pulsatil tinnitus, kulakta duyulan ritmik bir sesle kendini gösteren ve çoğu zaman altta yatan damarsal, nörolojik ya da sistemik bir nedenin habercisi olabilen önemli bir bulgudur. Doğru değerlendirildiğinde nedeni büyük oranda ortaya konulabilir ve uygun yaklaşımlarla şikayetler belirgin biçimde kontrol altına alınabilir. Ayrıntılı muayene, görüntüleme yöntemleri ve gerekli laboratuvar testlerinin bir arada kullanılması, tanı sürecinin temel taşlarını oluşturur ve hastaya bütüncül bir yol haritası sunulmasına olanak tanır.

Koru Hastanesi Kulak Burun Boğaz bölümünde uzman hekimlerimiz, pulsatil tinnitus gibi tabloların yönetiminde ileri görüntüleme yöntemlerini, güncel yaklaşımları ve bütüncül bir bakış açısını birlikte kullanır. Belirtileriniz hakkında endişeleriniz varsa deneyimli ekibimizden değerlendirme alarak süreci doğru adımlarla başlatabilirsiniz.